Wat is software? Uitleg, soorten en voorbeelden

In het kort: Software is het geheel aan programma’s en instructies dat een computer, telefoon of ander apparaat vertelt wat het moet doen. Hardware is het tastbare apparaat, software is wat erop draait. Je onderscheidt grofweg systeemsoftware (zoals Windows of Android) en applicatiesoftware (zoals een boekhoudprogramma of een browser).

Iedereen gebruikt dagelijks software, maar uitleggen wat het precies is, blijkt lastiger. Het begrip is breed: van het besturingssysteem op je laptop tot de app waarmee je een factuur verstuurt. Hieronder lees je wat software is, welke soorten er zijn, hoe je software kunt afnemen en waar je als ondernemer op let bij het kiezen.

Wat is software precies?

Software is een verzameling instructies, geschreven in programmeertaal, die een apparaat uitvoert. Een programmeur schrijft die instructies als broncode. Die code wordt omgezet naar een vorm die de processor begrijpt, en dan kan het programma draaien.

Software zorgt ervoor dat je taken digitaal kunt uitvoeren: een document typen, een betaling verwerken, een klant opzoeken of een rooster maken. Zonder software is een computer een doos met onderdelen die niets doet.

Software en hardware: het verschil

Daartussen zit nog firmware: software die vast in een apparaat zit en de hardware aanstuurt, zoals in een router, printer of het moederbord van je computer.

Welke soorten software zijn er?

Er zijn twee hoofdsoorten, met daarnaast een derde groep die vooral voor ontwikkelaars belangrijk is.

Systeemsoftware

Systeemsoftware beheert het apparaat zelf en zorgt dat alles samenwerkt. Het bekendste voorbeeld is het besturingssysteem: Windows, macOS en Linux op computers, Android en iOS op telefoons. Ook stuurprogramma’s (drivers) voor bijvoorbeeld je printer of videokaart horen erbij, net als hulpprogramma’s voor back-ups en beveiliging.

Applicatiesoftware

Applicatiesoftware, ook wel toepassingssoftware of apps, is wat je als gebruiker direct ziet en gebruikt. Je kunt het verdelen in:

• Privé: browsers, games, social media, muziek- en videodiensten.
• Kantoor: tekstverwerkers, spreadsheets, e-mail en videobellen.
• Zakelijk: boekhoudsoftware, CRM, ERP en HRM. Het verschil tussen die laatste drie lees je in CRM, ERP of HRM: het verschil.

Programmeersoftware

Dit zijn de hulpmiddelen waarmee software zelf wordt gemaakt: code-editors, compilers en testtools. Als ondernemer kom je dit zelden tegen, tenzij je software laat bouwen.

Hoe neem je software af? Licentievormen

Software koop je meestal niet echt; je krijgt een licentie om het te gebruiken. De belangrijkste vormen:

Voor bedrijven is SaaS inmiddels de meest gekozen vorm, maar het is niet altijd de beste. De afwegingen zetten we op een rij in SaaS of on-premise.

Waarom is software belangrijk voor je bedrijf?

Goede software neemt routinewerk uit handen. Denk aan facturen die automatisch worden verstuurd, banktransacties die zichzelf koppelen aan je boekhouding of verlofaanvragen die niet meer via e-mail lopen. Dat bespaart tijd en vermindert fouten door overtypen.

Daarnaast geeft software overzicht. Als klantgegevens, uren en financiën op één plek staan of goed gekoppeld zijn, zie je sneller hoe je bedrijf ervoor staat. Een logische eerste stap voor veel ondernemers is een goed boekhoudprogramma.

Voorbeeld: de software van een klein bedrijf

Een installatiebedrijf met vijf medewerkers gebruikt al snel deze software:

• een besturingssysteem op laptops en telefoons;
• e-mail, agenda en een kantoorpakket;
• een boekhoudprogramma voor facturen, bank en btw-aangifte;
• een planningstool of urenregistratie voor de monteurs;
• eventueel een CRM om offertes en klantcontact bij te houden.

Hoe beter die programma’s met elkaar samenwerken, hoe minder dubbel werk er is.

Waar let je op bij het kiezen van software?

• Past het bij je proces? Schrijf eerst op wat de software moet doen, dan pas ga je kijken.
• Gebruiksgemak: kunnen jij en je medewerkers er zonder lange training mee werken?
• Koppelingen: werkt het samen met je bank, boekhouding, webshop of CRM?
• Prijsmodel: per gebruiker, per administratie of eenmalig? Controleer de actuele prijs op de site van de leverancier.
• Support: is er Nederlandstalige hulp en hoe snel reageren ze?
• Veiligheid en privacy: waar staan je gegevens, is er tweestapsverificatie, en krijg je een verwerkersovereenkomst?
• Exit: kun je je gegevens exporteren als je wilt overstappen?

Wil je dit stap voor stap aanpakken, gebruik dan ons stappenplan voor het kiezen van bedrijfssoftware.

Tip: Vraag bij twijfel altijd een proefperiode of demo aan en test met je eigen gegevens en een echte werkdag, niet met de voorbeeldgegevens van de leverancier.

Software veilig houden

1. Installeer updates van je besturingssysteem en programma’s zo snel mogelijk. Veel updates dichten beveiligingslekken.
2. Gebruik alleen software uit betrouwbare bron, zoals de officiële site of appwinkel.
3. Zet tweestapsverificatie aan bij online diensten.
4. Gebruik beveiligingssoftware. Welke opties er zijn, lees je in ons artikel over welke antivirus software je kunt gebruiken.
5. Verwijder programma’s die je niet meer gebruikt. Elke vergeten app is een mogelijk risico.

Veelgestelde vragen